YENİ BÜTÜN
Bütün, parçaları olandır. Bütünün parçaları vardı. Bütünün parçaları eşittir. Toplumların gelişimi ve değişimi anlatılır. İlkel toplum, köleci toplum, feodal toplum, kapitalist toplu sıralaması yapılır. Feodal toplumdan kapitalist topluma doğru gelişim ve değişim: bütün kavramına göre olur. Bütün kavramı zihin ile oluşturulur.
Dini bilgi ve dünya bilgisi bir bütündür, bütünün parçalarıdır. Dini bilgi ve dünya bilgisi eşittir. Dini bilgi ve dünya bilgisi: bilgi bütünlüğünü oluşturur.
Ahret bilgisi ve dünya bilgisi bir bütündür. Bütünün parçalarıdır. Bütünün parçaları eşittir. Ahret bilgisi ve dünya bilgisi, bilgi bütünlüğünü oluşturur. Yaşamak ve ölmek bir bütündür. Bütünün parçasıdır. Yaşamak ve ölmek eşittir. İbadet ve iş bir bütündür. Bütünün parçasıdır. İbadet ve iş eşittir. İbadet için işe ara verilmez. İbadet, iş sonuna bırakılır. Yolculuk da iş kabul edilir.
Emek-sermaye, bir bütündür. Bütünün parçasıdır. Emek ve sermaye eşittir. Emek ve sermaye bütünlüğü, serbest piyasayı oluşturur. Serbest piyasaya, emek ve sermaye: arz ve talebi yapılır. Meslekler, fiyatlar serbest piyasada oluşur.
Kadınlar ve erkekler toplumu oluşturur. Kadın ve erkek bir bütün olur. Bütünün adına insan denir. Bütünün parçaları eşittir. Kadın ve erkek eşittir.
Bütün bilgi türleri, bilgi bütünlüğünü oluşturur. Dini bilgi inanarak öğrenilir. Diğer bilgi türleri sorgulanarak öğrenilir. Dini bilgi, ibadet kurallarıyla sınırlı fetva verir. Her bilgi türü kendi kurallarını oluşturup gelişir. Bütün bilgi türleri aynı şekilde şerh edilir. Müminler, Allah katında eşittir.
Bütün bilgi türleri okulda öğrenilir. İbadethanede ibadet edilir. Okul, ayrım yapmadan bütün toplumu kucaklar. Buna eğitim birliği denir. Herkesin yararlanacağı fırsatlar sunulur. Eğitim görmek için insanlara eşit fırsatlar verilir.
Okulda işe yönelik eğitim yapılır. İmam Hatip Eğitimi, İmamlık mesleğine yönelik olur. İşe yönelik olmayan eğitim, işsizliğe sebep olur. İstihdam durumuna göre eğitim yapılır. İşte okul, okulda işlik kurulur.
Alet yapan topum, feodal toplum olur. Makine yapan toplum, kapitalist toplum olur. Toplum, bir birinden ayrı din ve devlet örgütlenmesi yapar. Din ve devlet bir bütün olur. Din ve devlet, eşit olur.
Bilgi, iyi ve kötü olarak ayrılır. Din işleri bilgisine göre, iyi sevap olur. Kötü günah olur. Devlet işleri bilgisine göre, iyi meşru olur. Kötü gayrimeşru olur. Kanuna uygun olan meşru olur. Kanuna uymayan gayrimeşru olur.
İbadet bilgisi ve iş-işlev bilgisi bir bütün olur. İbadet bilgisi ve iş-işlev bilgisi eşit olur. İbadet bilgisi farz olur. İş-işlev bilgisi görev olur. İbadet bilgisinde Allah’a kaşı sorumlu olunur. İş-işlev bilgisinde topluma karşı sorumlu olunur.
İbadet bilgisinde her şey Allah rızası için yapılır. Allah bütün, kul Allah’ın parçası olur. İş-işlev bilgisinde topluma karşı görevler yerine getirilir.
Bu bilgilere göre yaşayan toplumlar, feodal toplumdan kapitalist topluma doğru: değişim ve gelişim yaparlar.
İbrahim Sanalp