MEŞRU

Köşe yazarımız İbrahim Sanalp makalesinde;

Meşru ya da meşruiyet, bir eylemin, bir kuralın veya siyasi yönetimin yasalara uygun, haklı ve geçerli olması durumudur. Meşru, siyaset bilgisinde, yönetimin halkın rızasına dayanması ve yönetilenler tarafından kabul edilebilir olması anlamına gelir.

Sözlükte meşru, yapılmasında herhangi bir yasal engel olmayan, kanunlara uygun olan şey anlamına gelir. Meşru kelimesinin zıt anlamlı kelimesi, gayrimeşru olur.

Mani dini, bilgiyi ikiye ayırır. İyi ve kötü olarak bilgiyi ikiye ayırır. İyinin bilgisi ve kötünün bilgisi olarak ikiye ayırır. İyi ve kötü, bir bütün olur. Bütünün adına, Mani dini denir. İyi ve kötü, parça olur.

Laiklik, bilgiyi ikiye ayırır.  Bilgi, din işleri bilgisi ve devlet işleri bilgisi olarak ikiye ayrılır. Din işleri bilgisi, kalıplaşmış, değişmez bilgidir. Devlet işleri bilgisi, değişen bilgidir. Din işleri bilgisi, inanarak öğrenilir. Devlet işleri bilgisi, sorgulanarak öğrenilir. İnanmak ve sorgulamak bir bütün olur. Laiklik, bütün olur. Din işleri bilgisi ve devlet işleri bilgisi, parça olur.

Din işleri bilgisine göre iyi, sevap olur. Kötü, günah olur. Devlet işleri bilgisine göre iyi, meşru olur. Kötü, gayrimeşru olur. Kanuna uygun olan meşru olur. Kanuna uymayan gayrimeşru olur.

Max Weber, meşru kavramını, sosyolojik anlamda, “otoriteye tabi olanlarca beslenen inanç karşılığı kullanır. Meşruluk, üç kaynaktan ortaya çıkar. Geleneksel, hukuki, karizmatik…

Geleneklerin meşruluğa katkıda bulunan, onu bir ölçüde pekiştiren bir unsur olduğunu söylemek de mümkündür.

Hukuki otorite, meşruluk kaynağını, hukuktan alır. Yöneticilerin yetkileri, anayasa ve kanunlarda belirtilir. Hukuk sistemine uyulur.

Karizma, “Tanrı Vergisi” anlamına gelir. Halk, liderde, üstün bir kişilik simgesi gördüğü için ona bağlanır. Karizmatik meşruluk, liderin ömrü ile sınırlı olur. Karizmatik liderler, bir toplumda tarihi, sosyal, psikolojik şartların yarattığı belli bir ortamda ortaya çıkarlar.

Meşruluk ile ilgili üç kaynak belirlenmiştir. İdeolojik, yapısal, liderin kişisel nitelikleri…

İdeolojinin geniş anlamda bir inanç sistemi olarak anlaşılması gerekir. Her rejimin dayandığı temel değerler, ilkeler, güttüğü hedefler bakımından bir ideolojisi vardır.

Yapısal, kuralların yönetilenler tarafından geçerli kabul edilmesidir. Bir toplumda anayasaya karşı duyulan saygı, kararlara meşruluk damgasını vurur.

Liderin kişisel nitelikleri, kendine geniş bir taraftar kitlesi sağlayabilir. Destek kazanmada, etkili ve başarılı olmak esastır.

Demokraside, özgürlükler ve insan hakları evrensel olur. Evrensel, bütün insanlığı kapsayan, herkes için her yerde geçerli olan kural olur.