İNSANLIK NEREYE GİDİYOR? TEKNOLOJİ GELİŞİRKEN VİCDAN DA GELİŞİYOR MU?

Haber Kaynağı: Sadakat Haber – Vatan Medya Bursa
Gazeteci-Yazar: Hasan Mesut Ekmen

İnsanlık tarihi, hayatı kolaylaştıran ve medeniyeti ileriye taşıyan buluşların tarihidir. Tekerlekten matbaaya, buhar makinesinden elektriğe, bilgisayardan internete ve bugün yapay zekâya kadar her teknolojik gelişme, doğru kullanıldığında insanlığın ortak refahına katkı sağlamıştır.

Bugün ise insanlık yeni bir dönemin eşiğinde bulunuyor. Yapay zekâ artık yalnızca bir teknoloji değil; sağlık, eğitim, sanayi, tarım, güvenlik, bilim ve iletişim başta olmak üzere hayatın hemen her alanını dönüştüren güçlü bir araç hâline geldi. Hastalıkların erken teşhisinden üretim verimliliğinin artırılmasına, bilimsel araştırmalardan engelli bireylerin yaşamını kolaylaştıran uygulamalara kadar sayısız alanda önemli faydalar sunuyor.

Ancak bütün bu gelişmelerin yanında üzerinde düşünmemiz gereken çok önemli bir soru var:

Teknoloji bu kadar hızla gelişirken, insanın vicdanı da aynı hızla gelişiyor mu?

Beni asıl düşündüren mesele budur.

Son günlerde dijital platformlarda karşılaştığım bazı reklam ve içerikler, yalnızca bir gazeteci olarak değil; bir insan ve bir baba olarak da beni derinden düşündürdü. Yapay zekânın, insanların yalnızlığını, duygusal boşluklarını ve zayıf yönlerini ticari kazanca dönüştüren bir pazarlama anlayışıyla sunulması, teknolojinin hangi amaçlarla kullanılabileceğine dair ciddi soru işaretleri oluşturuyor.

Oysa teknoloji, insanı yalnızlaştırmak için değil; insan hayatını kolaylaştırmak, toplumsal refahı artırmak ve insanlığa hizmet etmek için vardır.

Yapay zekâ; bir öğrencinin eğitimine destek olabilir, bir doktorun doğru teşhis koymasına yardımcı olabilir, bir çiftçinin üretim verimliliğini artırabilir, engelli bireylerin yaşamını kolaylaştırabilir, çevre sorunlarına çözüm üretebilir ve bir gazetecinin araştırmalarına katkı sağlayabilir.

Böylesine büyük bir imkânın, çoğu zaman yalnızca insanların duygusal zaaflarını hedef alan içeriklerle gündeme gelmesi hepimizi düşünmeye sevk etmelidir.

Kur’an-ı Kerim’de Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:

“Şüphesiz Allah adaleti, iyiliği ve yakınlara yardım etmeyi emreder; hayâsızlığı, kötülüğü ve azgınlığı yasaklar.”
(Nahl Suresi, 90. Ayet)

Bu ilahi mesaj, yalnızca bireysel hayatımıza değil; geliştirdiğimiz teknolojiye, dijital dünyaya ve kurduğumuz iletişim düzenine de yön vermesi gereken evrensel bir ilkedir.

Hz. Mevlânâ’nın yüzyıllar öncesinden gelen şu sözü de bugün hâlâ aynı değeri taşımaktadır:

“Ya olduğun gibi görün, ya da göründüğün gibi ol.”

Teknolojiyi geliştirmek büyük bir başarıdır. Ancak onu insanlığın yararına, ahlaki ilkeler doğrultusunda kullanabilmek çok daha büyük bir erdemdir.

Bugün ailelere önemli görevler düşmektedir. Çocuklarımızın ellerine sadece akıllı telefon ya da tablet vermek yeterli değildir. Onlara vicdanı, merhameti, saygıyı, edebi, sorumluluk duygusunu ve dijital dünyanın fırsatları kadar risklerini de öğretmek zorundayız.

Aynı sorumluluk eğitim kurumlarına, medya kuruluşlarına, sivil toplum örgütlerine ve kamu kurumlarına da düşmektedir. Çünkü geleceğin güçlü toplumları yalnızca teknoloji üreten değil; hukuku, ahlakı, insan onurunu ve toplumsal değerleri koruyabilen toplumlar olacaktır.

Bugün gelişmiş cihazlar üretiyoruz. Bilgiye saniyeler içinde ulaşabiliyoruz. Dünyanın öbür ucuyla anında iletişim kurabiliyoruz.

Fakat kalplerimizi ihmal edersek bilgi artar, bilgelik azalır. İletişim çoğalır, samimiyet eksilir. Ekranlar büyür, gönüller küçülür.

Unutmamak gerekir ki yapay zekânın kendi başına ne vicdanı vardır ne de ahlakı. Onu hangi amaçla kullanacağına karar veren insandır. Bu nedenle asıl mesele teknoloji değil; teknolojiyi yönlendiren insanın değerleridir.

Bugün hepimize düşen görev; çocuklarımıza ve gençlerimize yalnızca teknolojiyi kullanmayı değil, doğru ile yanlışı ayırt etmeyi, insan onuruna saygıyı, adaleti, merhameti ve sorumluluk bilincini de kazandırmaktır.

Çünkü geleceği kurtaracak olan yalnızca güçlü makineler değildir. Geleceği inşa edecek olan; vicdan sahibi insanlar, sağlam aileler, dürüst eğitimciler, adaletli yöneticiler ve ahlakı önceleyen bir toplumdur.

Sonuç olarak teknolojiyi durdurmamız mümkün değildir; buna gerek de yoktur. Asıl hedefimiz, teknolojiyi insanlığın hizmetinde tutabilmektir. Bilgiyi artırırken vicdanı kaybetmeyelim. Çünkü vicdanını yitiren bir insan, en ileri teknolojiye sahip olsa bile gerçek anlamda medeniyet kuramaz.

Kalbimizi iyilikten, dilimizi doğruluktan, aklımızı hikmetten ayırmayalım. İnsanlığın geleceği yalnızca geliştirdiğimiz makinelerde değil; yetiştirdiğimiz erdemli, ahlaklı ve vicdan sahibi insanlardadır.