İbrahim Sanalp yazdı; Geçmişten Geleceğe Değişim

Bursa Vatan Medya Gurubu köşe yazarı İbrahim Sanalp makalesinde;

Su küçüğün, söz büyüğün, denir. Sus küçüğün, söz büyüğün de denir. Günümüzde çocuklara da söz hakkı verilir. İstekleri dinlenir. Çocuklarla göz hizası gözetilerek konuşulur.

Hıristiyan inancında çile yürüyüşü ahret için ve Allah rızası için yapılır. Sabah kalkılıp yemek yenir ve çile yürüyüşü akşama kadar sürdürülür. Akşam yemek yenir. Gece dinlenilir.

Hıristiyan inancında ahret için ve Allah rızası için oruç tutulur. Sabah yemek yenir ve oruca başlanır. Akşam yemeği ile oruç açılır. Sabah ve akşam arası yemek yenilmez ve su içilmez. Müslümanlara göre daha kısa süre oruç tutulur. Hint inancında bir öğün yemek yenilerek oruç tutulur. Sıvı gıda tüketmek serbest olur. Mahatma Gandi, bir öğün sebze ve meyve yiyerek oruç tutardı. Sıvı gıdayı tüketmesi serbestti.

Hıristiyan inancında oruç tutmak ve yürüyüş yapmak, çile çekmek olarak kabul edilir. Kapitalist toplum kuralı olarak, günlük bir işte çalışmak, bir meslek öğrenip çalışmak: çile çekmek kabul edildi. Hıristiyanların bir işte çalışıp geçimini sağlaması, topluma karşı sorumlu olması: ahret için ve Allah rızası için yapılan çile ibadeti ile eşit kabul edildi. Bir işte çalışıp sebat etmek ve yaşantıyı sürdürmek, çile ibadeti ile eşit kabul edildi. Bütün meslekler eşit ve değerli kabul edildi.

Feodal sistemde köylüler toprağa bağlı yarı köledir. Bir yerden bir yere gitmek izne bağlıdır. Mülk edinmek feodal senyörlere ait bir haktır. Senyörlerden arazi kiralanıp bina yapma hakkı elde edilirdi.

Kapitalizm sisteminde köylüler toprağa bağlı yarı kölelikten kurtuldu. Herkese arazi sahibi olma hakkı tanındı. İzin almadan bir yerden başka bir yere gitme hakkı herkese tanındı. Milli Pazar oluşturuldu. Şehirlere girişte alınan gümrük vergileri kaldırıldı.

Feodal toplumda faiz: günah ya da haramdır. Kapitalist toplumda, din ve devlet örgütlenmesi ayrılır. Din ve devlet örgütlenmesi eşit olur. Faiz, devlet işlerine göre çıkarılan kanuna uygun olarak meşru kabul edilir. Bankacılık meşru olur. Devlet işlerinin kanunları değişir. Din kuralları değişmez.

Kapitalist toplumda, bütün dinler: devlet katında eşit kabul edilir. Daha sonra mezhepler de eşit kabul edildi. Feodal sistemde, devletin de bir dini vardı. Bu din kuralına göre devlet töreni yapılırdı. Kapitalist toplumda, din ve devlet töreni ayrıldı. Din töreninde dua okunur. Devlet töreninde, saygı duruşu yapılır ve milli marş okunur.

Kapitalist tolumda, emek ve sermaye bütünlüğü, serbest piyasayı oluşturur. Emek ve sermaye, bir bütün olur. Bütünün parçası olur. Emek ve sermaye, eşit olur. Bütünün parçaları, eşit olur.

Spinoza, değişik bilgi türleri ile oluşturulan metinlerin eşit olarak şerh edilmesi gerektiğini önerir. Bilgi türlerinin eşit olmasını savunur. Bilgi türleri, bilgi bütünlüğünün parçasıdır. Yuvarlak masa etrafına oturanlar, eşit kabul edilir. Yuvarlak masa, eşitlik sembolü olur.

Başlangıçta bilgi türlerinin eşitliği istendi. Herkesin kurallara göre yaşadığı toplum hayatı istendi. Anayasa kurallarına göre yaşamak toplum kuralı oldu. İdeal toplumu anlatan ütopya romanları yazıldı. İnsanların, dinlerin, mezheplerin eşit olması istendi. İnsanın tanımı yapıldı. Kadın ve erkeğin eşit olduğu kabul edildi. Eğitim için toplumun bireylerine eşit fırsat verilmesi için parasız eğitim önerildi. Eğitimin işe yönelik olması ve herkesin yapabileceği bir işinin olması gerektiği dile getirildi.

Toplum ve devlet örgütlenmesi bir eve benzetilir. Toplum, devlet: ev sembolü ile örgütlenir. Merkezi örgütlenmenin ve yerel örgütlenmenin kurumlarının, halkın-vatandaşların evi olduğu kabul edilir. Beyaz ev, bir örgütlenme sembolü olur.