İbrahim Sanalp yazdı; BÜTÜN

Köşe yazarımız İbrahim Sanalp makalesinde;

Bütün, parçaları olandır. Bütünün parçaları vardır. Bütünün parçaları eşit olur. Zıt iki kelime, bir bütün olur. Bütüne, zıt iki kelimeden ayrı, bir üçüncü isim verilir. Bütün, soyutlama özelliği taşır.  Bütün, üst kavram olur. Zıt iki kelime, alt kavram olur.

Bütünün bir parçasını alıp yüceltmek, soyutlama-bire indirgeme olur. Bire indirgeme, toplumda kutuplaşma yapar.

İslam’ın şartı beştir. Kelimeyi şehadet, namaz, zekât, oruç, hac… Bu beş şarttan birinin alınıp yüceltilmesi: soyutlama-bire indirgeme olur. Namazla İslam anlam kazanır, mealinde sözler söylemek: namazı yüceltmek olur. Soyutlama-bire indirgeme yapmak olur.

Ampirik bilgide, teori ve pratik bütünlüğü vardır. Pratiğe dönüşmeyen teorik bilginin faydasız olduğu belirtilir. Felsefe bilgisi, psikoloji bilgisi, sosyoloji bilgisi: bilgi türü kabul edilmez.

Deneyciler, “zihinde belirli bir deneyime dayandırılmayan hiçbir fikir yoktur” tanımını kabul ederler. Bu tanım, insanların doğuştan fikirlere-bilgiye sahip oldukları fikrine: cevap olarak söylenmiştir.

Deneyciler ve rasyonalistler-akılcılar arasında, bir ayrım çizgisi oluşmuştur.

Deneyciler bilgiyi, deneyle elde edilen bilgiye indirgeme yaparlar. Başka bilgi türlerini kabul etmezler.

İlim, bilim, bilimsel bilgi terimleri de deneyle elde edilen bilgi için kullanılır.

Diyanet İşleri Başkanlığı’nın, “İlim Yayma Cemiyeti” isimli bir kuruluşu var. Dini bilgi, ilim kabul edilir. Dini bilgide, gözle yapılan gözlem bilgisi vardır. Alet kullanılıp yapılan gözlem bilgisi, kabul edilmez. Teleskop, mikroskop ile inceleme kabul edilmez.

“Laik ve bilimsel eğitim” ibaresi kullanılıyor. Bu ibarenin, “Laik eğitim ve bilimsel bilginin öğretilmesi” şeklinde olması gerekir. Eğitim kelimesi, bütün bilgi türlerinin öğrenilmesini içerir. Öğretim kelimesi, bir bilgi türünün öğretilmesi olur.

Bilimsel bilgi terimi, bilgi felsefesinin içinde bir bilgi türü olur. Bilgi felsefesinde, altı bilgi türü vardır. Gündelik bilgi, teknik bilgi, dini bilgi, sanat bilgisi, bilimsel bilgi, felsefe bilgisi: birer bilgi türü olur.

Laiklik, bilginin ikiye ayrılmasıdır. Laiklik, din işleri bilgisi ve devlet işleri bilgisi olarak, bilginin ikiye ayrılmasıdır. Din işleri bilgisi, inanarak öğrenilir. Devlet işleri bilgisi, sorgulanarak öğrenilir. İki ayrı bilgi türünün bakış açılarıyla dünyaya bakılır.

Namazın, İslam’ın en önemli şartı olmasını savunmak: beş şartın birini yüceltmek-bire indirgeme yapmak olur.  Bütünü-beş şartı- gücüne göre yerine getirmeyi hoş görmek gerekir.

Bilimsel bilgi türünü, laiklik kavramının yanına getirmek: bire indirgenmiş bilimsel bilgi türünü, laiklik kavramıyla benzer göstermek çabası olur. Bilgi felsefesinin parçası olan bilimsel bilgi: bilgi bütünlüğü olan bilgi felsefesinin, bire indirgenmesi olur.

Bire indirgemeden kaçınıp, bilginin bütününü anlatmak gerekir.