GÖLGEDEKİ GÖLGESİZLER

Bursa Vatan Medya Gurubu köşe yazarı Fatma Elalmış makalesinde

Tarih boyunca bazı insanlar vardır ki, kendilerine ait bir duruşları, bir omurgaları, bir ilkeleri yokmuş gibi yaşarlar. Rüzgâr hangi yönden eserse o tarafa döner, güç kimdeyse ona yaklaşır, menfaat neredeyse orada saf tutarlar. Bu tip insanlar için “gölgedeki gölgesizler” denebilir; çünkü varlıkları hissedilir ama karakterleri seçilemez. Bir gölge gibi görünürler fakat kendilerine ait bir şekilleri yoktur.
Bu insanların en belirgin özelliği, hakikate değil güce bağlı olmalarıdır. Dün övdüklerini bugün yerer, bugün savunduklarını yarın inkâr ederler. Onlar için doğru ve yanlışın ölçüsü vicdan değil, çıkar hesabıdır. Bu yüzden güvenilirliklerini kaybederler; çünkü insanın sözü ancak karakteri kadar değerlidir.
Dünya tarihi bu tür davranışların sayısız örneğiyle doludur. Antik Roma’da iktidar değiştikçe taraf değiştiren senatörler, imparatorların gözüne girmek için dün dost bildiklerini ihbar etmekten çekinmemişlerdir. Roma Cumhuriyeti’nin son dönemlerinde birçok siyasetçi, devletin menfaatinden çok kendi makamını korumayı tercih etmiş ve bu çıkarcılık, cumhuriyetin çöküşünü hızlandırmıştır.
Fransız Devrimi sırasında da benzer manzaralar görülmüştür. Devrimin ilk günlerinde özgürlük ve eşitlik nutukları atan bazı kişiler, iktidar dengeleri değişince eski sözlerini unutmuş, yeni güç odaklarının hizmetine girmiştir. Devrim adına konuşanların bir kısmı, devrimin ilkelerini değil kendi konumlarını korumaya çalışmıştır.
Dünya tarihi boyunca gölgesizler hep var olmuştur. Adaletsizlikleri görmelerine rağmen ses çıkarmamış, hatta bazıları güçlü olanın yanında görünmek için haksızlıkları desteklemiştir. Tarih onları cesur insanlar arasında değil, sessiz kalmayı tercih edenler arasında kaydetmiştir.
Oysa insanı değerli kılan şey, rahat zamanlardaki sözleri değil, zor zamanlardaki duruşudur. Gücün karşısında eğilmeyen, menfaat uğruna ilkelerini satmayan insanlar tarihte her zaman saygıyla anılmıştır. Buna karşılık çıkar için her renge girenler kısa vadede kazanç sağlamış görünseler de uzun vadede itibarlarını kaybetmişlerdir.
Gölgedeki gölgesizlerin trajedisi de budur: Herkese benzemeye çalışırken kendileri olmaktan çıkarlar. Her kapıya selam verirken hiçbir kapıda saygı göremezler. Her gücün yanında yer almaya çalışırken tarihin gözünde değersizleşirler.
Tarih, cesaret sahiplerini hatırlar; korkularını çıkar maskesiyle gizleyenleri değil. Çünkü insanın gerçek büyüklüğü, kalabalığın peşinden gitmesinde değil, gerektiğinde yalnız kalabilmesinde saklıdır.