İYİ Parti Bursa Milletvekili Adayı Hasan Burhan’dan Depozito Sistemi İçin Yeni Öneri…

İYİ Parti Bursa Milletvekili Adayı Hasan Burhan, pet şişelerde uygulamaya alınan depozito sisteminin çevre bilinci açısından önemli bir adım olduğunu belirterek, uygulamanın yalnızca depozito iadesiyle sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi. Burhan; okullarda geri dönüşüm noktaları oluşturulması, çocukların ödüllendirilerek çevre bilincinin erken yaşta kazandırılması, kadınların ve mahalle muhtarlarının sisteme dahil edilmesi, belediyeler tarafından mahalle bazlı toplama alanları kurulması ve geri dönüşüm karşılığında temizlik ürünlerinin alınabileceği küçük “geri dönüşüm kantinleri” oluşturulması çağrısında bulundu.

İYİ Parti Bursa Milletvekili Adayı Hasan Burhan, pet şişelerde uygulanmaya başlanan depozito sisteminin çevre politikaları açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirterek, sistemin daha geniş bir toplumsal katılımla geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Burhan, uygulamanın ilk döneminde ortaya çıkan bazı aksaklıkların sistemin başarısız olduğu anlamına gelmediğini, aksine yeni başlayan bir uygulamanın eksiklerinin görülerek geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Özellikle depozito iade noktalarının önünde oluşan yoğunlukların ve kamuoyuna yansıyan görüntülerin, vatandaşların sisteme ilgi gösterdiğini ortaya koyduğunu belirten Burhan, “Burada tartışılması gereken sistemin çalışıp çalışmadığı değil, sistemin nasıl daha verimli, daha kapsayıcı ve kalıcı hale getirileceğidir” değerlendirmesinde bulundu.

“Depozito sistemi çevre bilincinin merkezinde değerlendirilmeli”

Hasan Burhan, pet şişelere yönelik depozito uygulamasının temelinde çevre bilincinin bulunması gerektiğine dikkat çekti.

Plastik atıkların çevre ve insan sağlığı açısından oluşturduğu risklerin her geçen gün daha fazla gündeme geldiğini belirten Burhan, geri dönüşümün yalnızca ekonomik bir faaliyet olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

Burhan’a göre depozito sistemi, vatandaşın atığını belirli bir ekonomik karşılık karşılığında teslim ettiği basit bir mekanizmanın ötesine taşınabilir.

Sistemin çocuklardan ailelere, kadınlardan muhtarlıklara, belediyelerden okullara kadar toplumun farklı kesimlerini içine alan geniş bir çevre seferberliğine dönüştürülmesi halinde çok daha kalıcı sonuçlar alınabileceğini ifade eden Burhan, geri dönüşümün günlük hayatın doğal bir parçası haline getirilmesi gerektiğini vurguladı.

“Yeni olması merak ve farklı kullanım alanları oluşturdu”

Depozito uygulamasının yeni olması nedeniyle kamuoyunda ciddi bir merak oluştuğunu belirten Burhan, bazı kişilerin ise daha önce ekonomik bir değeri bulunmadığı düşünülen pet şişeleri toplamaya başladığını söyledi.

Burhan, bu durumu sistemin temel amacı açısından yeniden değerlendirmek gerektiğini belirterek, uygulamanın insanların atıkları ekonomik bir değer olarak görmesini sağlamasının aslında önemli bir davranış değişikliğinin başlangıcı olabileceğini ifade etti.

Ancak sistemin yalnızca ekonomik getiri beklentisi üzerinden ilerlemesi halinde çevre bilincinin ikinci planda kalabileceğine dikkat çeken Burhan, esas hedefin çevreyi koruma kültürünü toplumun tamamına yerleştirmek olması gerektiğini söyledi.

“Kuyruklar sistemin çalışmadığını değil, ilginin yüksek olduğunu gösteriyor”

Son dönemde depozito iade noktalarında oluşan kuyrukların kamuoyunda tartışıldığını hatırlatan Hasan Burhan, bu görüntülerin uygulamanın tamamen başarısız olduğu şeklinde yorumlanmaması gerektiğini belirtti.

Burhan, yeni bir sistemin hayata geçirilmesinin ardından altyapı, kapasite, toplama noktalarının sayısı ve vatandaşların kullanım alışkanlıkları açısından bazı sorunların ortaya çıkmasının doğal olduğunu ifade etti.

Önemli olanın bu sorunların tespit edilerek sistemin geliştirilmesi olduğunu belirten Burhan, daha fazla toplama noktası oluşturulması, mahalle bazlı altyapının güçlendirilmesi ve vatandaşın sisteme daha kolay erişmesinin sağlanması gerektiğini dile getirdi.

Okullarda “geri dönüşüm noktaları” oluşturulsun

Hasan Burhan’ın önerilerinin başında okullarda geri dönüşüm toplama alanlarının oluşturulması geliyor.

Çocukların çevre bilincini küçük yaşlarda kazanmasının geleceğe yapılabilecek en önemli yatırımlardan biri olduğunu belirten Burhan, okullarda sadece ders kitapları üzerinden değil, uygulamalı çalışmalarla çevre eğitiminin verilmesi gerektiğini söyledi.

Her okulda öğrencilerin pet şişe, kağıt, karton ve diğer geri dönüşüm malzemelerini getirebileceği özel alanlar oluşturulmasını öneren Burhan, bu sistemin öğrencilerin katılımını teşvik edecek ödüllerle desteklenebileceğini ifade etti.

Çocuklara mevsim meyvesiyle ödül önerisi

Burhan, geri dönüşüm çalışmalarında çocuklara verilecek ödüllerin de sağlıklı ve eğitici nitelikte olması gerektiğini belirtti.

Örneğin öğrencilerin topladığı geri dönüşüm malzemeleri karşılığında elma, portakal gibi mevsim meyveleri verilmesini öneren Burhan, böylece iki farklı toplumsal faydanın aynı anda sağlanabileceğini ifade etti.

Bir taraftan çocuklarda çevre bilinci gelişirken diğer taraftan sağlıklı beslenme alışkanlığının desteklenebileceğini belirten Burhan, bunun yalnızca maddi ödül anlayışından çok daha anlamlı bir eğitim modeli oluşturabileceğini söyledi.

Bunun yanında okul kantinlerinde kullanılabilecek alışveriş kuponlarının veya eğitim amaçlı küçük ödüllerin de sisteme dahil edilebileceğini belirtti.

“Çocuk çevreyi korumayı bir görev değil alışkanlık olarak öğrenmeli”

Hasan Burhan’a göre geri dönüşümün çocuklara anlatılmasında temel hedef, bunu yalnızca bir kampanya olarak sunmamak.

Çocukların çevreyi korumayı dönemsel bir okul etkinliği değil, hayatlarının doğal bir parçası olarak görmesi gerektiğini belirten Burhan, sürekliliğin önemine dikkat çekti.

Bir öğrencinin bugün topladığı pet şişenin yalnızca birkaç kuruşluk bir ekonomik karşılığı bulunmasının ötesinde, çocuğa “Ben bu atığı çöpe atmadım, yeniden ekonomiye kazandırdım” duygusunun verilmesi gerektiğini ifade etti.

Bu bilincin aileye ve gelecek nesillere taşınması halinde geri dönüşümün çok daha güçlü bir toplumsal kültüre dönüşebileceğini belirtti.

Kadınlar sisteme aktif biçimde dahil edilmeli

Hasan Burhan’ın önerisinde kadınların da önemli bir rolü bulunuyor.

Ev ekonomisinin yönetiminde önemli sorumluluk üstlenen kadınların geri dönüşüm sistemine aktif biçimde dahil edilmesi gerektiğini belirten Burhan, evlerde ayrıştırılan atıkların düzenli olarak toplama noktalarına ulaştırılmasını teşvik edecek yeni modeller geliştirilmesini önerdi.

Burhan’a göre evlerde oluşan pet şişe, kağıt, karton ve benzeri geri dönüşüm malzemeleri belirli aralıklarla mahallelerde oluşturulacak merkezlere teslim edilebilir.

Bunun karşılığında vatandaşlara doğrudan nakit ödeme yapılmasının yanı sıra günlük yaşamda ihtiyaç duyulan ürünleri alabilecekleri bir puan veya kupon sistemi uygulanabilir.

“Geri dönüşüm kantini” veya “mahalle mağazası” önerisi

Burhan’ın dikkat çeken önerilerinden biri de belediyeler tarafından oluşturulabilecek küçük ölçekli “geri dönüşüm kantinleri” veya “geri dönüşüm mağazaları”.

Bu modelde vatandaşların pet şişe, gazete kağıdı, karton ve diğer geri dönüşüm malzemelerini belediyelerin belirlediği toplama alanlarına teslim etmesi öneriliyor.

Teslim edilen malzemelerin karşılığında vatandaşların puan veya kupon kazanabileceği bir sistem kurulabilecek.

Biriken puanlarla temizlik ürünleri, hijyen malzemeleri veya belirli temel ihtiyaç ürünlerinin alınabilmesi sağlanabilecek.

Böylece geri dönüşüm, yalnızca atığın çöpe gitmesini önleyen bir uygulama olmaktan çıkıp doğrudan aile bütçesine katkı sağlayan bir sisteme dönüşebilecek.

Muhtarlar sistemin yerel ayağı olabilir

Hasan Burhan, mahalle muhtarlarının da geri dönüşüm sisteminin aktif paydaşlarından biri haline getirilmesini öneriyor.

Mahallelerin ihtiyaçlarını ve sorunlarını en yakından bilen yerel aktörlerden biri olan muhtarların toplama merkezlerinin belirlenmesi, vatandaşların bilgilendirilmesi ve sistemin duyurulması konusunda önemli görev üstlenebileceğini belirten Burhan, belediyelerle muhtarlıklar arasında güçlü bir koordinasyon kurulması gerektiğini söyledi.

Mahalle bazlı geri dönüşüm noktalarının oluşturulmasıyla vatandaşların kilometrelerce uzaklıktaki merkezlere gitmek zorunda kalmayacağını ifade eden Burhan, erişilebilirliğin artırılmasının katılımı da yükselteceğini belirtti.

Belediyeler yeniden mahalle bazlı toplama sistemine dönmeli

Hasan Burhan, geçmiş yıllarda belediyeler tarafından uygulanan düzenli geri dönüşüm toplama hizmetlerinin yeniden gündeme alınması gerektiğini de söyledi.

Bir dönem haftanın belirli günlerinde mahallelere gelen ekipler tarafından kağıt, plastik, cam ve benzeri geri dönüşüm malzemelerinin toplandığını hatırlatan Burhan, bu uygulamaların zaman içerisinde büyük ölçüde ortadan kalktığını ifade etti.

“Birkaç yıl öncesine kadar belediyeler nezdinde haftanın belli günlerinde geri dönüşüm malzemeleri toplanıyordu. Bugün bu sistemin birçok yerde devam etmediğini görüyoruz. Daha da önemlisi, vatandaşlarımızın önemli bir bölümü bu uygulamaları artık hatırlamıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Burhan, geri dönüşümün yeniden mahalle hayatının bir parçası haline getirilmesi gerektiğini söyledi.

“Kampanya değil, sürekli bir sistem olmalı”

Hasan Burhan’ın özellikle üzerinde durduğu başlıklardan biri de geri dönüşüm çalışmalarının geçici kampanyalarla sınırlı kalmaması.

Belirli tarihlerde düzenlenen kampanyaların vatandaşların ilgisini kısa süreli artırabileceğini ancak kalıcı davranış değişikliği oluşturmak için sürekli bir sistem gerektiğini belirten Burhan, geri dönüşümün yılın 365 günü sürdürülen bir kültür haline getirilmesi gerektiğini ifade etti.

Burhan’a göre çocuk okulda, anne-baba evde, muhtar mahallede, belediye ise toplama ve lojistik sisteminde sorumluluk üstlenirse geri dönüşüm zinciri daha güçlü hale gelebilir.

Bursa için mahalle bazlı model önerisi

Bursa’nın nüfusu, sanayisi ve yoğun kentleşme yapısı dikkate alındığında geri dönüşüm konusunda kapsamlı bir mahalle modelinin uygulanabileceğini belirten Burhan, pilot uygulamaların belirli mahallelerde başlatılabileceğini söyledi.

Bu modelde;

• Okullarda geri dönüşüm toplama noktaları,
• Mahallelerde belediye destekli geri dönüşüm merkezleri,
• Muhtarlıklarla koordineli bilgilendirme çalışmaları,
• Evlerden düzenli geri dönüşüm toplama günleri,
• Kadınların ve ailelerin katılımını teşvik eden puan sistemi,
• Çocuklara yönelik meyve ve eğitim ödülleri,
• Geri dönüşüm karşılığında kullanılabilecek alışveriş kuponları,
• Temizlik ürünlerinin alınabileceği geri dönüşüm mağazaları

gibi farklı uygulamaların bir arada kullanılabileceğini belirtti.

“Atık değil, ekonomik ve sosyal değer”

Burhan, geri dönüşüm malzemelerine yalnızca “çöp” olarak bakılmaması gerektiğini vurguladı.

Pet şişeden kağıda, kartondan cama kadar pek çok malzemenin yeniden ekonomiye kazandırılabileceğini belirten Burhan, bunun hem çevre kirliliğini azaltacağını hem de kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayacağını söyledi.

Ancak bunun için vatandaşın sistemin kendisine ne kazandıracağını açık biçimde görmesi gerektiğini ifade eden Burhan, ekonomik teşvik ile çevre bilincinin birlikte yürütülmesinin katılımı artıracağını savundu.

Aile bütçesine katkı sağlayan geri dönüşüm modeli

Hasan Burhan’ın önerdiği sistemin önemli ayaklarından biri de geri dönüşümün aile bütçesine katkı sağlaması.

Vatandaşların biriktirdiği geri dönüşüm malzemelerinin belirli bir puan karşılığında değerlendirilmesi ve bu puanların temizlik ürünleri veya temel ihtiyaçlarda kullanılabilmesi, geri dönüşümün özellikle dar ve orta gelirli aileler açısından da cazip hale gelmesini sağlayabilir.

Burhan, böyle bir sistemin “çöpünü getir, karşılığında ihtiyacını al” anlayışıyla çalışabileceğini belirterek, bunun hem çevreye hem de aile ekonomisine katkı sağlayabileceğini ifade etti.

“Geleceğe yatırım yapmak istiyorsak çocuklardan başlamalıyız”

İYİ Parti Bursa Milletvekili Adayı Hasan Burhan, çevre politikalarının uzun vadeli olması gerektiğini vurgulayarak, gelecek nesillerin bu sürecin merkezine yerleştirilmesi gerektiğini söyledi.

Çocukların küçük yaşta geri dönüşüm alışkanlığı kazanmasının ilerleyen yıllarda toplumun genel davranış biçimini değiştirebileceğini belirten Burhan, bugün bir okulda başlatılacak küçük bir uygulamanın 10-20 yıl sonra çok daha büyük bir çevre bilincine dönüşebileceğini ifade etti.

Burhan, “Çocuğa pet şişenin çöpe atılacak bir nesne değil, geri dönüştürülebilecek bir kaynak olduğunu öğretirsek, aslında geleceğe yatırım yapmış oluruz” anlayışını savundu.

“Depozito sistemini daha geniş bir çevre hareketine dönüştürelim”

Hasan Burhan, depozito uygulamasının mevcut haliyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, sistemin Türkiye genelinde daha geniş tabanlı bir çevre hareketinin başlangıç noktası olabileceğini söyledi.

Burhan’a göre depozito sistemi; okul, aile, mahalle, muhtarlık, belediye ve yerel yönetimleri aynı çatı altında buluşturabilecek bir altyapıya dönüştürülebilir.

Bu sayede vatandaş yalnızca pet şişeyi iade eden kişi olmaktan çıkarak, çevre politikasının doğrudan katılımcısı haline gelebilir.

“Bursa’dan Türkiye’ye örnek olabilir”

Bursa’nın güçlü yerel yönetim yapısı, geniş nüfusu, sanayi altyapısı ve mahalle kültürüyle böyle bir modelin uygulanması için önemli bir potansiyele sahip olduğunu belirten Burhan, Bursa’nın pilot şehirlerden biri olabileceğini ifade etti.

Bursa’da başarıyla uygulanabilecek bir mahalle bazlı geri dönüşüm modelinin daha sonra Türkiye’nin farklı kentlerine örnek oluşturabileceğini belirten Burhan, yerel uygulamaların merkezi politikalara da katkı sağlayabileceğini söyledi.

Hasan Burhan’dan çağrı: “Geri dönüşümü unutmayalım, alışkanlık haline getirelim”

İYİ Parti Bursa Milletvekili Adayı Hasan Burhan, depozito sisteminin yeni olması nedeniyle yaşanan aksaklıkların giderilebileceğini, önemli olanın sistemin geliştirilmesi olduğunu vurguladı.

Burhan, geçmişte uygulanan mahalle bazlı geri dönüşüm toplama çalışmalarının yeniden canlandırılması gerektiğini belirterek, çocukları, kadınları, muhtarları, belediyeleri ve tüm vatandaşları kapsayan uzun soluklu bir model oluşturulması çağrısında bulundu.

Burhan’a göre çevre politikalarının başarısı yalnızca kaç ton atığın toplandığıyla değil, toplumda ne kadar kalıcı davranış değişikliği oluşturulduğuyla ölçülmeli.

“Bugün pet şişeyi topluyoruz, yarın çocuğumuza çevre bilincini bırakıyoruz” anlayışının hakim olması gerektiğini belirten Hasan Burhan, geri dönüşümün dönemsel bir kampanya değil, nesilden nesile aktarılan bir yaşam kültürü haline getirilmesi gerektiğini vurguladı.

Önerinin temelinde üç hedef var

Hasan Burhan’ın önerdiği modelin temelinde üç ana hedef bulunuyor:

Çevreyi korumak, vatandaşın katılımını ekonomik ve sosyal teşviklerle artırmak, çocuklara erken yaşta sürdürülebilir bir çevre kültürü kazandırmak.

Bu üç başlığın birlikte yürütülmesi halinde depozito uygulamasının yalnızca pet şişelerin toplanmasına yönelik bir sistem olmaktan çıkıp, mahalleden okula, aileden belediyeye kadar toplumun tamamını içine alan kalıcı bir geri dönüşüm kültürüne dönüşebileceği belirtiliyor.

Hasan Burhan’ın çağrısı ise net: Depozito sistemindeki eksiklikler giderilsin, toplama noktaları yaygınlaştırılsın, okullar ve mahalleler sürece dahil edilsin, vatandaş ödüllendirilsin ve geri dönüşüm birkaç aylık bir uygulama değil, Türkiye’nin günlük yaşam kültürünün ayrılmaz bir parçası haline getirilsin.