ÇALIŞMA KURALI

Kapitalist ekonominin gelişmesi: çalışmaya ve bireyin dünyevi görevlerini yerine getirmesine yüklediği değerlere dayandırılır. Çalışma-iş,  görev kabul edilir.

Reform, toplumda yeni bir idare şeklinin, eskisinin yerini almasıdır. Alet ve makine gücü, çalışmayı değiştirmiştir. Alet ve makine işler: el öğünür, sözü benimsenir.

Sermayenin artırılması için yapılan çalışmalar: bir değerler sistemi oluşturur. Sermaye, kâr ederek artar. Serbest piyasa ilişkileri, sisteme dâhil olduğu kadarıyla: bireyi kapitalist eylem kurallarına uymaya zorlar. Yapılan çalışma-iş, hayatın anlamı olur.

Kapitalizm, sistematik kâr elde etme çabasıdır. İş aşkı ve çalışma azmi, kapitalizm kuralı olur. İş-meslek, bireyin dünyadaki toplumsal konumunu belirler. Tüm meslekler, bir bütün olur. Bütünün parçaları eşit olur. Tüm meslekler eşit olur. İş-meslek, bir insanın değer olarak kabul ettiği ve uyum sağladığı bir şeydir. Dünyevi görevlerle toplumda statü elde edilir. Ahret ve dünya, bir bütün kabul edilir. Bütünün parçaları eşit olur. Ahret ve dünya, eşit olur.

Kapitalizmde büyü ve sihirden uzak durmak, bir kural oldu. Dilencilik yasaklandı. Günah çıkarmak bırakıldı. Toplumun dünyevi yaşantısına hizmet ve bir meslekte çalışma durumu içinde olmak benimsendi. Bir meslek dâhilinde icra edilen dünyevi işler: insanın kaygılarını giderecek uygun araç kabul edildi.

Bütünleşmiş bir sistem içinde, bir araya gelmiş: iyi amellerden oluşan bir hayat istenir. İnsan, iyi eylemlerle kalıcı bir yaşam tarzına yönelir. Birey, belirli bir amacı olan iradeye göre yaşar. Dikkatli, gözü açık, temkinli bir hayat sürmek hedeflenir.

Amaçları, sınırlamaları olan bir yaşantı istenir. Meslek-iş kavramıyla çilecilik, dünyevi yaşantının terimi olmuştur. İnsanlar, çileci ideallerini, basit gündelik işlerde aramışlardır. Yenilik istemek, eskinin yanına yeniyi getirmek: dünya yaşantısının bir özelliğidir. Toplum, eskinin yanına yeniyi getirerek ilerler. Bu da çalışmayla olur.

Sabırla beklenir, sistemli olarak düşünülür ve hareket edilirse, başarıya ulaşılır: kuralı benimsenir. Sistemli bir yaşam tarzına ulaşmak istenir. Yaşam tarzı ve meslek-iş, yeniden doğuşun bariz belirtisi kabul edilir.

Çalışma hayatında, emek-sermaye ayrımı, din-devlet ayrımı, bilgi türleri ayrımı: kural kabul edilir. Güneş takvimine göre, çalışma takvimi yapılır. Bütün bilgi türlerinin okulda öğrenilmesi, bir kural olur. Eğitim, mesleğe yönelik olur. Herkesin bir iş bulabileceği bir mesleği öğrenmesi amaçlanır.

Dürüst ve sistemli bir yaşam tarzı, insanları meslek yaşamında yönlendirir. Vicdan, bilgiyle oluşturulur. Vicdan, insanın iradesini açıklaması olur.

Ahrete yönelik yaşam tarzında, ibadet ile çalışma-iş birlikte anlam kazandı. İş ve ibadet, bir bütün kabul edildi. Bütünün parçaları eşittir. Çalışma-iş ve ibadet eşit oldu. Mesai kavramı kabul edildi. Mesai kavramına göre, işe-çalışmaya ibadet için ara verilmez. İbadet, mesai sonuna bırakılır. Bu bir kural olur. Yolculuk da iş-çalışma kabul edilir.

İbrahim Sanalp