BÜTÜN

Köşe yazarımız İbrahim Sanalp makalesinde;

Bütün, parçaları olandır. Bütünün parçaları vardır. Bütünün parçaları eşittir. Farklı iki kavram, bir bütün olur. Bütüne, farklı iki kavramdan ayrı üçüncü bir isim verilir.

Romanlarda ve hikâyelerde, iyi ve kötü anlatılır. İyi ile kötü, bir bütün olur. Kötülük karşısında verilen iyilik mücadelesi ve cesaretin önemine vurgu yapılır. Şartlar ne olursa olsun iyi ve doğru kalmayı seçenlerin yaşadığı çaresizlik anlatılır.

İyilik ancak bedel ödendiğinde ahlaki bir değer kazanır. İyilik ve kötülük, gündelik bir duygu olur.

Bireysel tepki, eylem olma yanında, bir tanıklıktır. Bu tanıklık, ahlaki ve etik değerlere göre yapılır. Toplum için yazılarak aktarılabilir hale getirilmiş metinler zorunlu bir ihtiyaçtır. Bir metin yazıldığı anda yaşamaya başlar. Bir metin kolektif hafızanın değerli bir parçası olur.

Edebiyatın düşünceye, hafızaya ve birlikte yaşam kültürüne tanıklık etmek gibi bir işlevi vardır.

İyilik, bir niyet olmanın yanında, bilinç, muhakeme ve cesaret özelliği taşır. İyilik ve kötülük, kişisel olmanın yanında örgütlü olma özelliği de taşır.

Dini bilgi ve bilim bilgisi bir bütündür. Dini bilgi, kesinlik belirtir. Bilim bilgisi, insanın hakikat karşısında en mütevazi duruşudur. Bilim bilgisi kesinlik vaat etmez. Yanılabileceğini kabul ederek gerçeğe biraz daha yaklaşmaya çalışır.

Dini bilgi, inanarak öğrenilir. Bilim bilgisi, sorgulanarak öğrenilir. Bilim bilgisi, en zor zamanlarda bile umudu gerçeğe dönüştürebilme ihtimalini taşıyan en güçlü araçtır. Dini bilgi-bilim bilgisi bütünlüğü: aynı zamanda dini bilgi-dünya bilgisi bütünlüğü olur. Dini bilgi, kaderciliği telkin eder. Bilim bilgisi, içinde yaşanılan dünya şartlarını sorgular.

Dini bilgide, her şeyden Allah sorumlu olur. Bilim bilgisinde, içinde yaşanılan dünya şartları sorumlu olur.

Mani dini, bilgiyi ikiye ayırır. Bilgi, iyinin bilgisi ve kötünün bilgisi olarak ayrılır. İslam dininde iyi, sevap olur. Kötü, haram olur. Hıristiyanlıkta kutsal bilgi ve kutsal olmayan bilgi ayrımı vardır. Laiklik, bilgiyi, din işleri bilgisi ve devlet işleri bilgisi olarak ayırır. Din işleri bilgisinde, iyi sevap olur. Kötü, günah olur. Devlet işleri bilgisinde, iyi, meşru olur. Kötü, gayrimeşru olur. Kanuna uygun olan meşru olur. Kanuna uymayan gayrimeşru olur.

Bilim bilgisinde, ipuçları görülür. Veriler sabırla bir araya getirilir ve birleştirilir. Dini bilgi, kalıplaşmış bilgidir. Yorumla yeni bilgi oluşturulur. Bilim bilgisi, değişen bilgi olur.