Bakım merkezlerindeki ihmal ve şiddet tartışması: “Ailelerin en büyük kaygısı, bizden sonra ne olacak?”
Bursa Otizmli Bireyler ile Anneleri Yardımlaşma Derneği Başkanı Kıymet Bilgici, bakım merkezlerinde yaşandığı öne sürülen ihmal ve şiddet vakalarına dikkat çekerek, ağır bakım ihtiyacı bulunan bireylerin ailelerinin geleceğe ilişkin kaygılarının giderek arttığını söyledi. Bilgici, “Bakım merkezlerindeki ihmal ve şiddet münferit değil, sistemseldir” değerlendirmesinde bulundu.
Konya’daki özel bir bakım merkezine ilişkin kamuoyuna yansıyan görüntüler, engelli bireylere yönelik bakım hizmetlerinin denetimi ve kurumların sorumlulukları konusundaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Bursa Otizmli Bireyler ile Anneleri Yardımlaşma Derneği Başkanı Kıymet Bilgici de konuyla ilgili yaptığı açıklamada, yaşananların yalnızca tek bir merkezle sınırlı değerlendirilmemesi gerektiğini savundu. Bilgici, farklı kentlerde bakım merkezleriyle ilgili gündeme gelen olayların, denetim mekanizmalarının daha kapsamlı biçimde ele alınması gerektiğini gösterdiğini ifade etti.
Türkiye Otizm Meclisi tarafından hazırlanan basın açıklamasında ise Konya’nın yanı sıra Niğde, Sakarya’nın Arifiye ilçesi, Elazığ, Şanlıurfa ve Bursa’da bakım merkezleriyle ilgili daha önce kamuoyuna yansıyan can kaybı ve şiddet vakalarına dikkat çekildi.
Açıklamada, bu olayların ardından yalnızca soruşturma başlatılmasının yeterli olmadığı belirtilerek, bakım merkezlerinde denetim ve koruma mekanizmalarının nasıl işlediğine ilişkin kamuoyunun yanıt beklediği sorular sıralandı.
“Merkezler ne sıklıkla denetleniyor?”
Türkiye Otizm Meclisi, olayın yaşandığı bakım merkezinin son iki yılda kaç kez denetlendiğinin, bu denetimlerde hangi eksikliklerin tespit edildiğinin ve herhangi bir yaptırım uygulanıp uygulanmadığının açıklanmasını istedi.
Açıklamada ayrıca daha önce kuruma yönelik şikâyet bulunup bulunmadığı, olayın yaşandığı vardiyada personel başına düşen birey sayısının mevzuata uygun olup olmadığı ve kurum içindeki kamera ve gözetim sistemlerinin düzenli biçimde denetlenip denetlenmediği soruldu.
Personelin mesleki yeterlilik ve hizmet içi eğitimlerinin de incelenmesi gerektiği belirtilen açıklamada, engelli bireylerin bağlanması gibi uygulamaların denetimler sırasında nasıl tespit edilemediğinin açıklanması istendi.
Türkiye Otizm Meclisi, tüm özel ve resmi bakım merkezlerinde habersiz ve olağanüstü denetimler yapılması çağrısında bulundu.
“Ailelerin en büyük kaygısı: Benden sonra çocuğuma ne olacak?”
Kıymet Bilgici, özellikle ağır bakım ihtiyacı bulunan otizmli ve diğer engelli bireylerin ailelerinin en önemli kaygılarından birinin, kendileri hayatta olmadığında çocuklarının nasıl bir yaşam süreceği olduğunu söyledi.
Bakım hizmetlerinde güvenlik, insan onuru ve yaşam hakkının temel öncelik olması gerektiğini vurgulayan Bilgici, ailelerin çocuklarını emanet ettikleri kurumların tesadüfen ortaya çıkan görüntüler veya şikâyetler üzerinden değil, sürekli ve etkin denetim mekanizmalarıyla izlenmesi gerektiğini belirtti.
“Bağımsız izleme mekanizması oluşturulsun”
Türkiye Otizm Meclisi, açıklamasında bakım hizmetlerine ilişkin çeşitli öneriler de sundu.
Buna göre; idari ve adli süreçlerin şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılması, sorumluluğu tespit edilen kişiler hakkında gerekli yaptırımların uygulanması ve engelli bireylere yönelik şiddet vakalarında cezasızlık iddialarının önüne geçilmesi talep edildi.
Ayrıca bakım merkezlerinin sivil toplum kuruluşları, aile temsilcileri ve uzmanların yer aldığı bağımsız bir izleme mekanizmasına açılması çağrısı yapıldı.
Açıklamada, uzun süreli ve kapalı kurumsal bakım yerine, engelli bireylerin topluma daha fazla katılımını sağlayacak “bağımsız yaşam evleri” modelinin geliştirilmesi gerektiği savunuldu.
Türkiye Otizm Meclisi, açıklamasının sonunda bakım merkezlerinde yaşanan her olayın ardından yalnızca soruşturma açıklaması yapılmasının yeterli olmadığını belirterek, “Bu kez yalnızca yürütülen soruşturmanın sonucunu değil, sistemde neyin ve nasıl değiştirileceğini somut olarak bilmek ve görmek istiyoruz” mesajını verdi.