DÜALİZM

Köşe yazarımız İbrahim Sanalp makalesinde;

Düalizm-ikicilik, bilginin ikiye ayrılması olur. Bilgi bütündür. Bilginin parçaları vardır. Bilgi türleri, bilginin parçaları olur.

Mani dini, bilgiyi ikiye ayırır. İyinin bilgisi ve kötünün bilgisi olarak bilgi ikiye ayrılır. İyi ve kötü, bir bütün olur.

İslam dinine göre, iyinin bilgisi, sevap olur. Kötünün bilgisi, günah olur. Melekler, iyinin bilgisini telkin eder. Şeytan, kötünün bilgisini telkin eder. Allah iradesi, külli irade olur. Kul iradesi, cüz’i irade olur. Kul, cüz’i iradesi ile tercih yapar. Hıristiyanlıkta kutsal bilgi ve kutsal olmayan bilgi ayrımı vardır.

Dini bilgi, dünya bilgisini kutsayıp kabul eder. Kutsama dua ile yapılır. Sünnet olma ve isim koyma sırasında dua okunur. Dini bilgi, kutsal metinlerin sayfaları arasından ayetlerin çizdiği çerçeve içinden dünyaya bakar. Kıyas yapılır. Dünya bilgisi doğrudan dünyaya bakar. Araştırma yapılır.

Semavi dinlerde, ruh-beden ayrımı vardır. Ruhun nefsi vardır. Bedenin hisleri vardır. Ruhun nefsi ve bedenin hisleri, iyinin ve kötünün mücadelesini sürdürür. Dünya hayatı içinde inanan insanlar, iyi ile kötü arasındaki mücadeleyi sürdürürler.  İyi hareketler, Allah emirleri olur. Kötü hareketler, Allah yasaklarını belirten emirler olur. İnanan kişi, cüz’i iradesiyle tercih yapar.

Descartes, ruh-beden ayrımı yerine, düşünce-beden ayrımını getirdi. Bedeni madde olarak kabul etti. Felsefe bilgisini, dini bilginin etkisinden kurtardı. Dini bilgi-dünya bilgisi ayrımı yaptı. “Dini bilgi ile Allah’a ulaşırız. Dünya bilgisi ile de Allah’a ulaşırız” dedi. Descartes, düşünce-beden ayrımına dayanıp, “Düşünüyorum, öyleyse varım!” dedi. Düşünce ile maddeyi ayırdı.

Düşünmek, beynin özelliği olur. Hissetmek, kalbin özelliği olur. Böylece bilgi ikiye ayrılır. Kalbe, gönül de denir. Aşk, sevgi, nefret gibi hislerin kalpte oluştuğu kabul edilir.

Laikliğe göre, din işleri bilgisine göre, iyi, sevap olur. Kötü, günah olur. Devlet işleri bilgisine göre, iyi, meşru olur. Kötü, gayrimeşru olur. Kanuna uyan meşru olur. Kanuna uymayan gayrimeşru olur.

Düalizm-ikicilik kuralına göre, tercihler yapıp iyi ile kötü arasındaki mücadeleyi sürdürürüz. Bu kurala göre muhakeme yaparız.

Toplum hayatı kurallara göre yaşanır. En kötü idarenin, kuralsız idare olduğu belirtilir. Meslek ahlakına, etik denir. Mal ve hizmet üreten kişi, alıcıya ve topluma karşı, etik kurallara göre hareket eder.

Toplumda din kuralları, devlet kuralları ve meslek kuralları geçerli olur. Bu kurallara uymak hem hak hem görev olur.